ریاست پوهنځی علوم اجتماعی
معرفی پوهنحی علوم اجتماعی
علوم اجتماعی، چنانکه از نام آن پیداست، شامل آن دسته از علوم است که موضوعات مورد مطالعه آن را انسان و فضای پیرامون او تشکیل میدهد و تمام موضوعات آن مربوط به زندگی اجتماعی انسانها میباشد. چون انسان زاده اجتماع بوده و در اجتماع هویت و شخصیت پیدا کرده و بدون اجتماع فاقد هویت و شخصیت است، پس تمامی علوم انسانی از قبیل جامعهشناسی، مردمشناسی، جمعیتشناسی، روانشناسی، اقتصاد، سیاست، تاریخ، جغرافیا و امثال اینها بخشهایی از علوم اجتماعی هستند که علاوه بر خود انسان، به پیرامون او نیز توجه خاصی مبذول میدارند. زیرا یک انسان واحد ممکن است با تغییر شرایط مکانی و زمانی تغییر ساختار داده و به فرد دیگری تبدیل شود. به همین نسبت، پدیدههای اجتماعی موضوع اصلی علوم اجتماعی را تشکیل داده و در حول انسان و بر محور اجتماعی دور میزند.
بنا بر آن، علوم اجتماعی بسته به شرایط و نیازهای هر جامعه، رشتههای علمی خاصی را در بر میگیرد و موضوع آن در مقایسه با علوم طبیعی، جامعه و تحولات مرتبط با آن را تشکیل میدهد. از آنجایی که جوامع با گذار از اشکال ساده و سنتی به اشکال پیچیده و جدید با مسائل دشوار و نیازهای گسترده مواجه میشوند، مطالعه و تحقیق دربارۀ آنها یک ضرورت اجتنابناپذیر به شمار میرود. مطالعه دربارۀ نهادهای عمده و اساسی جامعه مانند سیاست سازمانی، اقتصاد، نقش خانواده در رشد اقتصاد ملی و سازمانها، نهادهای آموزش و پرورش و نقش آن در تقویت نظامهای سیاسی و اقتصادی و موضوعات گسترده مرتبط با آنها مانند شناخت فرهنگ عامه، جنبشهای اجتماعی و تحولات دیگر مانند اداره حکومت، صلح و امنیت، مدیریت مشارکت سیاسی، هویت اجتماعی، توسعه پایدار، انسجام و وحدت اجتماعی، نابرابریهای ناشی از نظامهای ناکارا، مسائل جمعیتی، جامعه مدنی، اعتقادات مذهبی، آداب و رسوم، فرهنگها و دهها موضوع دیگر از جمله مفاهیمی است که به منظور قرار گرفتن در مسیر تکامل انکشاف پایدار و همهجانبه، یک ضرورت بنیادین قلمداد گردیده و بررسی و شناخت این پدیدهها از جمله کارکردهای مهم علوم اجتماعی میباشد.
تاریخچه پوهنحی علوم اجتماعی
اساس پوهنحی علوم اجتماعی در کنار پوهنحیهای علوم طبیعی و زبان و ادبیات برای بار اول در سال 1343 تحت نام اکادمی تربیه معلم که ثبت و راجستر یونسکو نیز بود، گذاشته شد. این اکادمی که مربوط به وزارت معارف بود، رشتههای کیمیا و بیولوژی، ریاضی و فزیک، تاریخ و جغرافیا را با زبانهای دری، پشتو و انگلیسی ارائه میداد.
در سال 1361، اکادمی تربیت معلم به انستیتوت پیداگوژی کابل ارتقا یافته و دیپارتمنتهای تاریخ و جغرافیه به نام پوهنځی تاریخ و جغرافیه، دیپارتمنتهای ریاضی، فیزیک، شیمی و بیولوژی به نام پوهنځی علوم طبیعی و دیپارتمنتهای دری، پشتو و انگلیسی به نام پوهنځی زبان و ادبیات ایجاد گردید. با گذشت زمان و انکشاف انستیتوت پیداگوژی کابل، انستیتوت تربیت بدنی با دارالمعلمین روشان که تمام رشتههای پوهنځیهای فوقالذکر را شامل میشد، در سال 1365 به عنوان پوهنځی تربیت بدنی و پوهنځی داخل خدمت روشان جزو انستیتوت پیداگوژی کابل گردید. با الحاق دیپارتمنت پداگوژی و روانشناسی به پوهنځی تاریخ و جغرافیه، نام آن به پوهنځی علوم اجتماعی تغییر کرد و در کنار سایر پوهنځیهای این انستیتوت، به تربیت معلمین مسلکی و میتودیست به سویه لیسانس و حتی ماستر برای معارف کشور از درخشندگی خاصی برخوردار بود. در سال 1381، نظر به تلاشهای پیگیر استادان، انستیتوت پداگوژی کابل به پوهنتون تعلیم و تربیه ارتقا یافت و یک سال بعد، نظر به لزوم دید وزارت محترم تحصیلات عالی، تمام دیپارتمنتهای داخل خدمت که در چوکات پوهنځی داخل خدمت روشان فعالیت داشتند، با دیپارتمنتهای پریسرویس سایر پوهنځیها ادغام یافته و دیپارتمنت روانشناسی با تعلیم و تربیه، با جدا شدن از بدنهی پوهنځی علوم اجتماعی، به نام پوهنځی تعلیمات مسلکی در چوکات پوهنځی داخل خدمت قبلی ایجاد گردید. در سال 1385، نظر به لزوم دید رهبری آن وقت پوهنتون، دیپارتمنت جامعهشناسی جدیداً در چوکات پوهنځی علوم اجتماعی ایجاد گردید. در سال 1394، دیپارتمنت ثقافت اسلامی از بدنهی پوهنځی علوم اجتماعی جدا گردید و به پوهنځی علوم و فرهنگ اسلامی ارتقا یافت.
در حال حاضر، پوهنځی علوم اجتماعی دارای سه دیپارتمنت: تاریخ، جغرافیه و جامعهشناسی است که محصلان را به سویه لیسانس در دو بخش روزانه و شبانه آموزش میدهد. برنامههای درسی آن مانند سایر پوهنځیهای دیگر پوهنتون تعلیم و تربیه کابل بر مبنای سیستم کریدت استوار است. پوهنځی علوم اجتماعی دارای 30 استاد است و استادان این پوهنځی از نظر درجه تحصیل، دکترا، ماستری و لیسانس میباشند.
دیدگاه
پوهنځی علوم اجتماعی آرزو دارد تا کادرهای مستعد و متعهد را در زمینه تدریس و تحقیق در رشتههای تاریخ، جغرافیا و جامعهشناسی با مهارتها و تواناییهای پداگوژیکی، تعهد مسلکی، صداقت و انکشاف مداوم تربیه نماید.
پوهنځی علوم اجتماعی رسالت خود میداند تا کادرهای مستعد و مسلکی را در زمینه تدریس، تحقیق و تولید علم در سطح ملی تربیه نماید. مأموریت این پوهنځی را تربیت اکادمیک محصلان با کیفیتهای زیر تشکیل میدهد:
• مهارت و توانمندی تدریس با کیفیت در رشتههای جغرافیا، تاریخ و جامعهشناسی؛
• تربیت شاگردان مستعد و متعهد با روحیه ملی، اسلامی و خودداری از هر نوع تبعیض و تعصب؛
ارزشها
- آزادی در تولید علم و احترام به اصل مالکیت عمومی دانش در چارچوب قوانین اسلامی؛
- رعایت عدالت، صداقت، شفافیت و حسابدهی در امور به عنوان یک اصل اسلامی؛
- احترام به اصول اسلامی و معیارهای عام و جهانشمول علمی-تحقیقی؛
- احترام به اصل تلفیقی وظیفهمحوری، نتیجهمحوری و فضیلتمحوری؛
- احترام به نتایج معرفتی به عنوان یک اصل ارزشی، اخلاقی و علمی.
برنامههای انکشافی و عملیاتی پوهنحی علوم اجتماعی
- تجدید نصاب درسی مطابق با نیازهای عصر و زمان،
- تجدید لکچر نوتها با استفاده از منابع جدید و تبدیل آنها به کتب درسی،
- برگزاری سمینارها و کنفرانسهای علمی استادان و محصلان در موضوعات مهم ملی و بینالمللی،
- فراهمسازی زمینه برای پروژههای تحقیقی استادان و محصلان،
- ایجاد برنامه دکترا در رشته جامعهشناسی،
- تدوین ورکشاپ آگاهیدهی برای استادان به منظور تطبیق هرچه بهتر سیستم کریدت،
- ایجاد زمینه برای ترفیعات علمی استادان و بهویژه آن دسته از استادانی که بیش از سه سال ترفیع نکردهاند،
- تدوین ورکشاپهای آموزشی به منظور استفاده از روشهای جدید در تدریس برای استادان،
- فراهمسازی زمینه برای دورههای علمی محصلان در داخل و خارج از شهر کابل،
- توسعه زیربنای پوهنحی و تبدیل آن به یک زیرساخت مجهز و پایدار،
- توسعه کتابخانه پوهنحی و دیپارتمنتها و تبدیل آن به کتابخانههای مجهز و معیاری،
- ایجاد یک کامپیوتر لب در سطح پوهنحی برای استفاده استادان و محصلان،
- تجهیز لابراتور جغرافیا و ایجاد اتاقهای میتودیک برای دیپارتمنتهای تاریخ و جامعهشناسی.
