خلاصه مرور دوره یی
خلاصۀ گزارش مرور دوره‌ای برنامه علمی دیپارتمنت زبان و ادبیات روسی
پوهنځی زبان و ادبیات پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل
سال ۱۴۰۴
مقدمه
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
الحمد لله رب العالمین، والصلاة والسلام علی سیدنا محمدٍ وعلی آله وأصحابه أجمعین.
دیپارتمنت زبان و ادبیات روسی پوهنځی زبان و ادبیات پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل، به‌عنوان یکی از مراکز تربیۀ معلمان مسلکی، در راستای آموزش زبان روسی، گسترش دانش زبان‌شناسی و ادبیات، تقویت فعالیت‌های علمی و تحقیقی و تربیۀ کادرهای متخصص فعالیت می‌نماید. گزارش مرور دوره‌ای این دیپارتمنت در سال ۱۴۰۴، به‌منظور بررسی وضعیت برنامه علمی، ارزیابی دستاوردها، شناسایی مشکلات و تعیین اولویت‌های انکشافی تهیه گردیده است.
دیدگاه و مأموریت دیپارتمنت با اهداف آموزشی و استراتیژیک پوهنځی زبان و ادبیات هماهنگی داشته و بر تربیۀ کادرهای مجرب در عرصۀ زبان روسی، بهبود کیفیت تدریس و گسترش روابط علمی و فرهنگی تأکید می‌نماید. برنامه تحصیلی زبان و ادبیات روسی در مقطع لیسانس و در مدت چهار سال تطبیق می‌گردد.
دستاوردهای آموزشی و تدریسی
دیپارتمنت زبان و ادبیات روسی در راستای بهبود کیفیت آموزش، به‌روزرسانی کورس‌پالیسی‌ها بر بنیاد ارزیابی محصلان، نظارت بر تطبیق مفردات درسی، توزیع کورس‌پالیسی‌ها در آغاز سمستر و استفاده از منابع جدید آموزشی فعالیت نموده است. همچنان، صنوف درسی به الی سی دی ها مجهز گردیده و استادان از انترنت، مواد آموزشی دیجیتلی و منابع علمی در روند تدریس استفاده می‌نمایند.
بر بنیاد معلومات گزارش، میزان تطبیق مفردات درسی در مضامین مختلف میان ۸۵ تا ۹۸ فیصد بوده است. این موضوع نشان‌دهندۀ توجه دیپارتمنت به نظارت از روند تدریس و تکمیل محتوای درسی مطابق برنامه‌های تعیین‌شده می‌باشد.
همچنان، استادان با استفاده از روش‌های گوناگون تدریس، تهیه مواد آموزشی و ارزیابی مستمر محصلان، برای ارتقای کیفیت آموزش تلاش نموده‌اند. نتایج پرسش‌نامه‌های ارزیابی محصلان نیز در شناسایی نقاط قوت و زمینه‌های نیازمند بهبود و انعکاس آن‌ها در برنامه‌های بعدی مورد استفاده قرار گرفته است.
فعالیت‌های علمی، تحقیقی و اکادمیک
یکی از دستاوردهای مهم دیپارتمنت، گسترش فعالیت‌های علمی و تحقیقی استادان است. اعضای کادر علمی در سال‌های اخیر مقالات متعددی را در مجلات علمی پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل و مجلات بین‌المللی، از جمله مجلات علمی در آلمان و روسیه، به نشر رسانده‌اند. موضوعات این مقالات بیشتر بر بررسی مقایسوی ساختارهای دستوری، صرف و نحو، واژه‌سازی، واژه‌شناسی و زبان‌های روسی و دری متمرکز بوده است.
تألیف کتاب‌های درسی در بخش‌های مختلف زبان و ادبیات روسی، از دیگر فعالیت‌های مهم دیپارتمنت به‌شمار می‌رود. کتاب‌هایی در زمینه‌های فلکلور، ادبیات قرن نوزدهم، تیوری ادبیات، مورفولوژی و نحو تهیه شده‌اند. افزون بر آن، استادان در کنفرانس‌های علمی و تحقیقی اشتراک نموده و یافته‌های علمی خود را با سایر استادان شریک ساخته‌اند. مطابق گزارش، در سال ۱۴۰۳، چهارده کنفرانس علمی استادان ثبت و ارائه گردیده و هفت مقالۀ علمی و تحقیقی نیز در مجلات علمی پوهنتون به نشر رسیده است.
استادان دیپارتمنت همچنان در کمیته‌های علمی و اکادمیک، برنامه‌های ارتقای کیفیت، ورکشاپ‌های علمی و مسلکی و تهیه اسناد استراتیژیک و آموزشی پوهنتون و پوهنځی سهم فعال داشته‌اند. همکاری علمی با پوهنتون دولتی تعلیم و تربیه آلتای روسیه، اشتراک در کورس‌های آنلاین میتودیکی و برگزاری کورس تقویتی زبان روسی برای محصلان نیز از جمله فعالیت‌های شامل گزارش می‌باشد.
وضعیت محصلان، فارغان و ارزیابی کیفیت
بر اساس گزارش، در زمان تهیه آن ۱۰۹ محصل در دیپارتمنت زبان و ادبیات روسی مصروف تحصیل بوده و شش تن از استادان مسئولیت پیشبرد امور تدریسی را بر عهده داشته‌اند. در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، شمار فارغان این رشته متفاوت بوده است؛ به‌گونه‌ای که در سال ۱۴۰۰، ۲۴ تن، در سال ۱۴۰۱، ۲۹ تن، در سال ۱۴۰۲، پنج تن و در سال ۱۴۰۳، ده تن فارغ گردیده‌اند. گزارش، مشکلات اقتصادی و مهاجرت را از عوامل کاهش شمار فارغان عنوان نموده است.
در بخش اشتغال، بر بنیاد معلومات جمع‌آوری‌شده، از میان ۲۱ فارغ سال ۱۴۰۰، یازده تن، از ۲۹ فارغ سال ۱۴۰۱، دوازده تن، از پنج فارغ سال ۱۴۰۲، یک تن و از ده فارغ سال ۱۴۰۳، یک تن استخدام شده‌اند. با توجه به دشواری جمع‌آوری آمار دقیق اشتغال، دیپارتمنت ایجاد سیستم پیگیری فارغان و برقراری تماس دوامدار با آنان را از برنامه‌های آینده خود قرار داده است.
برای ارزیابی کیفیت برنامه، از پرسش‌نامه‌های محصلان، فارغان، استادان و کارفرمایان استفاده شده است. نتایج ارزیابی محصلان در سال ۱۴۰۴، رضایت عمومی آنان از کیفیت تدریس را نشان می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که میزان رضایت عمومی در گزارش ۹۶٫۶۶ درصد درج گردیده است. همچنان، بیشتر کارفرمایانی که در ارزیابی سهم گرفته‌اند، از کارکرد فارغان در ادارات مربوط ابراز رضایت نموده‌اند. نظریات و پیشنهادات گردآوری‌شده، زمینه شناسایی نیازها و بهبود روند آموزشی را فراهم ساخته است.
چالش‌ها و برنامه‌های آینده
با وجود دستاوردهای یادشده، دیپارتمنت با برخی محدودیت‌ها نیز مواجه است. کمبود تجهیزات و امکانات تخنیکی، محدودیت منابع مالی، مشکلات ایجاد و تجهیز کتابخانه اختصاصی و نیاز به گسترش فرصت‌های تحصیلات عالی برای استادان، از جمله چالش‌های مطرح‌شده در گزارش می‌باشد. همچنان، تقویت ارتباط با فارغان، گردآوری معلومات دقیق‌تر دربارۀ اشتغال و افزایش آموزش‌های عملی، از نیازهای مهم برنامه به‌شمار می‌رود.
دیپارتمنت زبان و ادبیات روسی در برنامه‌های آینده خود، بر تقویت مضامین کاربردی مانند ترجمه، مکالمۀ پیشرفته و روش تدریس زبان خارجی، برگزاری ورکشاپ‌های منظم در زمینۀ روش‌های نوین تدریس، بازنگری نصاب تحصیلی با درنظرداشت نیازهای بازار کار و نظریات کارفرمایان، توسعه فعالیت‌های علمی و تحقیقی و بهبود امکانات آموزشی تأکید دارد. ایجاد سیستم منظم پیگیری فارغان نیز به‌منظور ارزیابی وضعیت اشتغال و استفاده از تجربیات آنان در بهبود برنامه علمی در نظر گرفته شده است.
نتیجه‌گیری
مرور دوره‌ای برنامه علمی دیپارتمنت زبان و ادبیات روسی نشان می‌دهد که این دیپارتمنت در بخش‌های آموزش، تألیف کتاب‌های درسی، نشر مقالات علمی، ارائه کنفرانس‌ها و اجرای برنامه‌های ارتقای کیفیت فعالیت‌های قابل توجهی انجام داده است. در عین حال، رسیدگی به کمبود امکانات، تقویت جنبه‌های عملی آموزش، بهبود پیگیری وضعیت فارغان و بازنگری نصاب بر بنیاد نیازهای بازار کار، از اولویت‌های مهم انکشافی آن محسوب می‌شوند. دیپارتمنت با ادامه برنامه‌ریزی علمی و اکادمیک و همکاری با مراجع ذی‌ربط، در پی بهبود کیفیت آموزش زبان و ادبیات روسی و تربیۀ کادرهای مسلکی و متخصص برای خدمت به جامعه می‌باشد.
پوهنمل سید نادر وفا
آمر دیپارتمنت زبان و ادبیات روسی