پالیسی و رهمنمود کتابخانه عمومی

مقدمه

کتابها و منابع آموزشی از اساسیترین ابزارهای رشد علمی، فرهنگی و فکری جامعه بهشمار میروند و حفاظت از آنها مسئولیت مشترک تمامی استفادهکنندگان میباشد. استفاده نادرست، بیاحتیاطی، و عدم کنترول منظم میتواند باعث پارهشدن، نادرکشدن، ضایعشدن و از بین رفتن این سرمایههای علمی گردد که در نهایت روند آموزش و تحقیق را با مشکلات جدی مواجه میسازد.

بهمنظور تأمین حفظ و نگهداری سالم کتابها، ایجاد نظم در استفاده از منابع چاپی، جلوگیری از تخطیها و تعیین جزاهای لازم برای متخلفین، این پالیسی حفاظت و کنترول کتابها ترتیب گردیده است. تطبیق مؤثر این پالیسی زمینه استفاده عادلانه، دوامدار و معیاری از کتابها را فراهم نموده و فرهنگ مسئولیتپذیری و احترام به منابع علمی را در میان استفادهکنندگان تقویت مینماید.

پالیسی حفاظت و کنترول کتابها فصل اول

احکام عمومی و تدابیر حفاظتی

ماده :۴ هدف پالیسی

این پالیسی بهمنظور حفاظت، کنترول و استفادهٔ درست از کتابها و منابع چاپی در برابر پاره شدن، نادرک شدن، ضایع شدن و از بین رفتن ترتیب گردیده است.

ماده :۲ ساحه تطبیق

احکام این پالیسی بر تمام کتابها، مجلات و منابع آموزشی کتابخانه عمومي و کتابخانه های فرعي تطبیق میگردد.

ماده :۳ مسئولیتها

.1  آمریت کتابخانه مسئول تطبیق و نظارت بر اجرای این پالیسی میباشد.

.2  آمریت کتابخانه مکلف است ثبت، حفظ و کنترول کتابها را بهصورت منظم انجام دهد.

.3 استفادهکنندگان )محصلین، استادان و کارمندان( مکلف به رعایت احکام این پالیسی میباشند.

ماده :۱ اصول استفاده از کتابها

.1 استفاده از کتابها باید مطابق طرزالعمل تعیینشده صورت گیرد. .2 انتقال کتابها بدون ثبت رسمی ممنوع میباشد.

.3 نوشتن، خطکشیدن، پارهکردن و یا هرنوع تغییر در کتابها منع است.

ماده :۵ تدابیر حفاظتی

.1 کتابها باید در محل مناسب، امن و دور از رطوبت، آتش و نور شدید نگهداری شوند. .2 ثبت کتابها در دفتر یا سیستم دیجیتالی الزامی است.

.3  بررسی دورهای وضعیت فزیکی کتابها باید انجام شود.

فصل دوم تخطیها و جزاها

ماده :۶ انواع تخطیها

اعمال ذیل تخطی محسوب میگردد:

.1  پاره کردن یا تخریب عمدی کتابها.

.2 پاره کردن یکی از اوراق کتاب ها جهت استفاده .3 نادرکساختن یا گمکردن کتابها.

.4 ضایعکردن کتابها بهسبب بیاحتیاطی. .5  خارجساختن کتابها بدون اجازه رسمی.

ماده :۷ جزاهای اداری

.1 در صورت آسیب جزئی، شخص متخلف مکلف به ترمیم یا پرداخت هزینه ترمیم میباشد.

.2 در صورت نادرکشدن یا از بین رفتن کتاب، متخلف مکلف است کتاب ذکر شده را از بازار خریداری نموده و به کتابخانه تسلیم نماید. در صورت که کتاب در بازار قابل دسترس نه باشد متخلف مکلف به پرداخت قیمت کامل کتاب می باشد.

.3 در صورت تکرار تخطی، حق استفاده از کتابخانه برای یک سمستر تعلیق میگردد.

.4  در صورت تکرار تخطي بیش از دو بار متخلف برای همیش از استفاده کتابخانه محروم می ګردد.

ماده :۸ جزاهای انضباطی

.1 برای محصلین: اخطار کتبی، تعلیق موقت از استفاده کتابخانه یا معرفی به کمیته انضباطی. .2 برای کارمندان: اخطار رسمی، درج در دوسیه کاری و تطبیق مقررات اداری مربوطه.

ماده :۹ تطبیق جزاها

تطبیق جزاها پس از بررسی موضوع توسط مسئول کتابخانه و تأیید مقام ذیصلاح صورت میگیرد.

فصل سوم احکام نهایی

بعد از تایید شورای علمي پوهنتون نافذ بوده و تمام استفادهکنندگان مکلف اند

ماده :۴۴ نافذ شدن پالیسی

این پالیسی در سه فصل و ۱۱ ماده رعایت آن میباشند.

ماده :۴۴ تعدیل و تفسیر

معرفی کتابخانه پوهنتون تعلیم و تربیه کابل

کتابخانه پوهنتون تعلیم و تربیه کابل در سال 4۸۳4 تأسیس گردیده است مجموعهای است زیر نظر معاونت محترم تحقیق و مجله علمی که همهساله با پلان کاری مشخص و با فعالیتهای جدی و مستحضر خویش منابع موردنیاز محققین اعم از استادان، کارمندان و محصلان برحال پوهنتون را تأمین مینماید که دارای 45554 جلد کتب در رشته مختلف میباشد، از قبیل زبان و ادبیات دری، تاریخ، جغرافیه، زبان و ادبیات پشتو، جامعهشناس ی، دینی، فلسفه، روانشناس ی، تربیتبدنی، کمپیوتر، زراعت، عمومیات، حقوق، هنرها، فیزیک، اقتصاد، بیولوژی، رفرنس، زبانها، ریاض ی و مجلات علمی میباشد.

آمریت کتابخانه از تأسیس تا اکنون بر آن است تا هر چه بیشتر و بهتر خدمات همهروزه برای مراجعهکنندگان اعم از محصلان پوهنحیهای نو گانه، اساتید محترم، کارمندان و محصلان، مؤسسات تحصیلات عالی دولتی و خصوص ی عرضه نماید. کتابخانه عمومی پوهنتون تعلیم و کابل با داشتن) (4۳ پایه کمپیوتر و انترنت سریع توانسته مشکلات محصلان و سایر مراجعین را تا حد امکان مرفوع نماید همچنان به تعداد (22) قائمه کتب و مجلات علمی به دسترس محصلان جهت دریافت منابع مورد ضرورت آنها قرار دارد.

دفاتر اداری کتابخانه

-1  آمریت کتابخانه -2   مدیریت عمومی

-3   مدیریت کارت کتلاک -4  مدیریت رفرنس و مجله -5   بخش صحافی کتابخانه

معرفی اعضای کتابخانه، وظایف و مسؤولیتها

آمر کتابخانه: بست ۳

هدف وظیفه:

-1 کنترول از ترتیب و تنظیم کتابها و از امور فنی و تخنیکی خدمات تکنالوژی معلوماتی به منظور عرضه خدمات بهتر.

-2 ارائه طرحها، مشوره ها و ترتیب رهنمودها برای تطبیق برنامه جهت رسیدن به اهداف پیشبینیشده.

-3 تأمین و تحکیم روابط با پوهنځی ها و شعبات پوهنتون غرض ترتیب طرزالعملهای تکنالوژی معلوماتی پوهنتون به منظور ایجاد سیستم سریع و قابل دسترس.

-4 فراهم ساختن آموزشهای مورد ضرورت برای کارمندان آمریت کتابخانه.

مدیرعمومی کتابخانه: بست ۴

-1 کنترول از ترتیب و تنظیم کتابها و امور فنی و تخنیکی خدمات تکنالوژی معلوماتی به منظور عرضه خدمات بهتر. -2 ترتیب پلانهای کاری هفته وار، ماهوار، ربعوار و سالانه جهت رسیدن به اهداف پیشبینیشده.

-3 مدیریت و رهبری کارمندان تحت اثر جهت اجرای بهتر وظایفشان.

-4 کنترول از ترتیب و تنظیم کتابها و سایر نشریههای علمی و تخصص ی در بخشهای مختلف به منظور سهولت دستیابی استفادهکنندگان و نظم بهتر کتابخانه.

مدیر کارت کتلاک: بست ۵

هدف وظیفه:

-1 ترتیب و تنظیم کارت کتلاک کتابها و ترتیب و نصب برچسبها در کتابها به منظور فراهم آوری زمینه تحقیق و مطالعات علمی برای استادان، محصلان و سایر مراجعین و مشترکین در مطالعات با لوایح و مقررات منظور شده کتابخانه. کتابخانه به رؤیت کارتهای عضویت به محصلان و سایر مشترکین جهت مطالعه

-2 ترتیب و تنظیم و نگهداری منوگرافها و سیمینارها تائید و ارائهشده محصلان به منظور به دسترس گذاشتن برای

محصلان.

-3 تصدیق فورمهای عدم مسئولیت و علم خبر استادان، محصلان و کارمندان جهت اطمینان مراجع مربوط.

مدیر رفرنس: بست ۵

هدف وظیفه:

-1 ایجاد سیستم منظم حفظ و نگهداشت بهتر اسناد و کتابهای الکترونیکی در کتابخانه و تنظیم کتب مهم و نایاب در شعبه رفرنس به منظور فراهم آوری زمینه تحقیق و مطالعه علمی استادان، محصلان و سایر مراجعین مربوط بخشهای پوهنتون تعلیم و تربیه کابل.

-2 تهیه و ترتیب فهرست مکمل کتب موجود در کتابخانه به اساس عنوان، نام مؤلف و تاریخ تألیف آن.

-3 تنظیم کتابها، کنفرانسهای تحقیقی، مجلات و مقالات تحقیقی به منابع مرجح و نایاب به منظور استفاده از کتب مذکور.

-4 کنترول و نظارت سرورهای مربوط به کتابخانه الکترونیکی جهت حصول اطمینان از فعال بودن و مصئون بودن آنها.

صحاف کتابخانه: بست ۷

هدف وظیفه:

-1 پوش اسناد کتابخانه

-2 پوش کتب فرسوده

-3 پوش اسناد پوهنخیهای نو گانه پوهنتون

-4 پوش اسناد دفاتر اداری پوهنتون -2 ایجاد سیستم توزیع کتب

کارگر خدماتی: بست ۷

پاک کاری دفاتر کتابخانه، سالون کتابخانه، شلف های کتب و اجرای سایر وظایف مرتبط به وظیفه در چوکات قانون که از جانب مسئول بخش به وی سپرده میشود.

خدمات و فعالیتها

عمدهترین فعالیتهای این کتابخانه به شرح ذیل است:

روش تنظیم واستاک کتابخانه

به تعداد (45554) جلد کتب در کتابخانه پوهنتون موجود است که به اساس رشته، نام مؤلف، تخلص و سال چاپ تقسیمبندی گردیده و در شلفهای جداگانه به اساس شمارههای که در قائمههای مربوطه ثبت و راجستر شدهاند گذاشته شده است در هنگام توزیع کتب برای محصلان نیز به اساس شماره مشخص که در قائمه و عقب کتب درج میباشد صورت میگیرد و کتب نایاب یا رفرنسدر شلفهای جداگانه به اساس شماره گذاشته و حق استفاده آن را محصلان و سایر مراجعین صرف در داخل کتابخانه دارند.

همچنان مجلات یا نشریههای علمی که از طرف مؤسسات تحصیلی و سایر ادارههای دولتی به کتابخانه ارسال میگردد ونیز در شلفهای جداگانه ترتیب و تنظیم گردیده است و در قائمه ثبت گردیده و به دسترس مراجعین گذاشته میشود.

سهولتها در دسترسی به منابع آموزشی

طرزالعمل اهدای کتاب به کتابخانه

کتب که از طریق مؤسسات تحصیلی و کتابخانههای شخص ی به کتابخانه عمومی پوهنتون اهدا میگردد به ترتیب ذیل صورت میگیرد.

الف:

-1 پیشنهاد به مقام ریاست پوهنتون جهت تعین هیئت سه نفری از جمله استادان و یکتن از کارمندان کتابخانه به خاطر تشریح کتب

-2 تائید کتب بعد از تشریح توسط هیئت تعین شده. -3 رشته بندی کتب.

:ب

-1 ثبت در دیتابیس و گنجانیدن آن در قائمهها. -2 نصب شماره در عقب کتب.

-3 تفکیک منابع آموزش ی از منابع غیر آموزش ی

:ج

-1 دور نگهداشتن آن عده کتب از دسترس محصلان که باعث تحریک ذهنی آنها میگردد.

-2 قرار دادن یک تعداد مجلات و اخبار روز به دسترس محصلان که به کتابخانه مواصلت مینماید

استاک یا آرشیف کتابخانه

· به تعداد (45554) جلد کتب در کتابخانه پوهنتون موجود است

·  کتب به اساس رشته، نام مؤلف، تخلص و سال چاپ تقسیمبندی گردیده است.

·  کتب در شلفهای جداگانه به اساس شمارههای که در قائمههای مربوطه ثبت و راجستر شدهاند گذاشته شده است

· توزیع کتب برای محصلان نیز به اساس شماره مشخص که در قائمه و عقب کتب درج میباشد صورت میگیرد

· کتب نایاب یا رفرنس در شلفهای جداگانه به اساس شماره گذاشته شده و حق استفاده آن را محصلان و سایر مراجعین صرف در داخل کتابخانه دارند.

· مجلات یا نشریههای علمی و جریده رسمی که از طرف مؤسسات تحصیلی و سایر ارگانهای دولتی به کتابخانه ارسال میگردد بعد از ثبت در دیتابیس دوباره در شلفها گذاشته شده ویک تعداد آن بطور رایگان به دسترس محصلان قرار داده میشود.

· مونوگرافهای تحصیلی نیز به دسترس محصلان و سایر نیازمندان گذاشته میشود.

رهنمود امانتدهی کتابها

هرکدام از استفادهکنندگان زیر طبق این رهنمود به مدتزمان مقرر کتاب امانت داده میشود.

·  حداکثر تمدید تا دو بار در صورت موجودیت کتاب امکانپذیر است.

·  در صورت تأخیر در تحویل دهی کتاب، کتاب تمدید نخواهد شد.

·  حداقل یک نسخه از هر عنوان در کتابخانه به عنوان مرجع نگهداری میشود و آن نسخه امانت داده نمیشود.

·  در صورت مفقود شدن کتاب، آخرین ویرایش همان کتاب باید توسط امانتگیرنده به کتابخانه تحویل داده شود. در غیر این صورت قیمت کتاب از امانتگیرنده اخذ میشود.

·  چنانچه کتاب امانت گرفته شده در موعد مقرر تحویل داده نشود، به ازای هرروز تأخیر، مبلغ 45 افغانی، جریمه دیرکرد در نظر گرفته میشود که پس از طی مراحل لازم اخذ خواهد شد.

·  درصورتیکه امانتگیرنده به کتاب آسیب وارد نماید )پاره شدن جلد یا صفحات، علامتگذاری و لک شدن آنها( به هر صورت و با هر وسیله، موظف است مطابق نظر مدیر کتابخانه به جبران خساره اقدام نماید.

·  تمام محصلان پس از فراغت از تحصیل و یا در صورت انصراف از تحصیل، موظف به اخذ تائیدی عدم مسئولیت از کتابخانه در فورم مخصوص میباشد.

خدمات تشویق محصلان

محصلان در داخل کتابخانه با اطمینان خاطر در فضای راحت مطالعه می توانند. کتب شامل دیتابیس (Database) بوده محصلان کتاب مورد نظر را به ساده گی از طریق کمپیوتر مشخص وبه کمک کتابداران بدست آورده می توانند.

همچنان پوهنتون تلاش می نماید با کتابخانههای الکترونیکی خارج از کشور ارتباط برقرار نموده و آن را در خدمت

محصلان جهت تحقیق ومطالعه قرار دهد.

کتب پیشنهادی جهت مطالعات اجباری محصلان و کتب ممد درس ی به اسرع وقت تهیه گردیده و بدسترس محصلان قرار می گیرد.

مطالعات مستقلانه، تحلیل موضوعات مطالعه، موضوعات قبلی از جلسه صنفی وتقاضاهای مهم مضمون شمرده میشود اساتید در آغاز سمستر لست کتب مورد ضرورت رشته را که جدیدآ نشر گردیده با تجدید چاپ شده به آمریت کتابخانه سپرده تا در آن روزانه استفاده صورت گیرد.

مرکز منابع و کتابخانه بر علوم کتب دارای بخش منابع خدمات محصلان انترنیتی میباشد آدرس سایتهای قابل استفاده در رشته از طرف اساتید به محصلان معرفی میگردد.

پوهنتون هزینه لازم را جهت استفاده از سایتهای معتبر بین المللی برای محصلان تمام رشتهها در نظر گرفته شود.

محصلان با طرز استفاده از کتابخانه ومنابع انترنیتی بعد از شمولیت در یکی از پوهنځیهای این پوهنتون در روز معرفی (Orientation) ویا از طریق کتاب راهنمای محصلان آشنایی حاصل می نمایند مسولین کتابخانه جهت کمک ورهنمایی محصلان اطلاعات لازم را در اختیار محصلان قرار می دهد.

شرایط استفاده ازکتابخانه

-7 طبق درخواست محصلان معرفی خط اصلی جهت استفاده از کتابخانههای پوهنتونهای دولتی و خصوص ی کتابخانه عامه برای محصلان از طریق آمریت کتابخانه و معاونت امور علمی آماده میگردد.

-۳ پرنت و کاپی اسناد و مواد درس ی در کتابخانه مجاز نمیباشد جهت پرنت و کاپی از مرکز نشرات پوهنتون استفاده میگردد. -5 محصلان آدرس مجلات علمی نشریههای علمی وتحقیقی را به آمریت کتابخانه جهت اشتراک پیشنهاد نمایند.

-44 در صورت مفقود نمودن کارت دوچند قیمت آن را بپردازد.

-44 محصلان به علتهای مختلف پوهنتون را ترک می نمایند وبا تبدیل میگردد رفع مسولیت کتابخانه راباید داشته باشند.

استفاده مناسب وبا احتیاط لازم معرف تعهد وامانت داری محصل میباشد قطع تصاویر واراق کتاب ممنوع بوده در صورت مرتکب آن محصل مجبور به تادیه کتاب میباشد.

کتابخانه مرکز منابع ازساعت ۳ صبح الی 1 عصر و تابم شبانه از ساعت 1 الی ۳ شب در خدمت محصلان واساتید و کارمندان قرار دارد

طرزالعمل خریداری کتاب

این طرزالعمل بهمنظور تنظیم، شفافسازی و یکسانسازی روند شناسایی، پیشنهاد و خریداری کتابهای موردنیاز کتابخانه پوهنتون تعلیم و تربیه کابل تدوین گردیده است.

مراحل اجرایی خریداری کتابها

مرحله اول: درخواست کتابهای موردنیاز

.4 مدیریت کتابخانه در آغاز هر سال تحصیلی یا در صورت ضرورت، طی مکتوب رسمی از ریاستهای پوهنحیها تقاضا مینماید تا فهرست کتابهای موردنیاز )درس ی، کمکدرس ی و مرجع( را تهیه و ارسال نمایند.

.2 ریاستهای پوهنحیها مکلف اند با همکاری اعضای کادر علمی، فهرست کتابهای موردنیاز را مطابق برنامههای درس ی و نیازهای آموزش ی پوهنحی تنظیم نمایند.

.۸ فهرست ارسالی باید شامل مشخصات کامل کتاب )نام کتاب، نام نویسنده/نویسندگان، ناشر، سال نشر، زبان کتاب و تعداد نسخه پیشنهادی( باشد.

مرحله دوم: بررس ی وتجمیع فهرستها

مدیریت کتابخانه پس از دریافت فهرستها، آنها را از نظر تکراری نبودن، تناسب با نیازهای آموزش ی، امکانات کتابخانه و اولویتبندی علمی بررس ی مینماید. در صورت نیاز، مدیریت کتابخانه میتواند جهت وضاحت بیشتر با پوهنحی مربوطه مکاتبه یا مشوره نماید.

مرحله سوم: پیشنهاد به ریاست پوهنتون جهت خرید

مدیریت کتابخانه فهرست نهایی کتابهای موردنیاز پوهنحیها را همراه با برآورد تقریبی هزینه تهیه نموده و بهگونه رسمی به ریاست پوهنتون جهت منظوری و تأمین بودجه و خرید پیشنهاد میکند.

مسئولیتها

•   ریاستهای پوهنحیها: شناسایی و ارسال بهموقع فهرست کتابهای موردنیاز.

•   مدیریت کتابخانه: هماهنگی، بررس ی، تجمیع، پیشنهاد و پیگیری خریداری کتابها.

•   ریاست پوهنتون: بررس ی، منظوری و حمایت مالی از پیشنهادات مدیریت کتابخانه.

امکانات فتوکاپی وپرنت

دستگاه فتوکاپی و پرنت در داخل کتابخانه موجود بوده و استفاده از آن صرفاً در چارچوب این طرزالعمل مجاز میباشد. منابع فتوکاپیشونده شامل کتابها، جزوهها و سایر منابع چاپی موجود در کتابخانه است.

مراحل اجرایی فتوکاپی وپرنت

محصلی که خواهان فتوکاپی یا پرنت بخش ی از یک کتاب یا منبع کتابخانهای باشد، مکلف است درخواست خود را بهگونه حضوری به مدیریت کتابخانه ارائه نماید.

فتوکاپی یا پرنت منابع کتابخانه صرفاً با اجازه مدیر کتابخانه یا شخص موظف معرفیشده از سوی وی انجام میشود.

پس از اخذ اجازه، محصل میتواند کتاب یا منبع مورد نظر را تا هر میزان موردنیاز خویش، تحت نظارت مسئول کتابخانه فتوکاپی یا پرنت نماید.

خروج کتاب یا منبع از کتابخانه جهت فتوکاپی یا پرنت مجاز نمیباشد و تمامی مراحل باید در داخل کتابخانه انجام شود.

مسئولیتها ومحدودیتها

محصل مکلف است در هنگام استفاده از دستگاه فتوکاپی و پرنت، اصول نظم، حفظ و نگهداری منابع کتابخانه را رعایت نماید.

هرگونه آسیبرسانی به کتاب یا دستگاه فتوکاپی و پرنت، موجب مسئولیت استفادهکننده خواهد بود.