خلاصه پلان استراتیژیک پوهنتون

مقدمه

پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل، یگانه پوهنتون دولتی در سطح کشور است که به صورت اختصاصی مصروف آموزش و تربیۀ کادر های مسلکی و متخصص برای موسسات تحصیلات عالی و معارف کشور می‏باشد.

این پوهنتون، یکی از سابقه دارترین نهاد علمی و اکادمیک تربیۀ معلم درسطح تحصیلات عالی کشور است که نخستین جوانۀ آن در سال 1343 هـ.ش. به نام اکادمی تربیۀ معلم، نظر به مقتضیات زمان و ضرورت تربیۀ معلمان مسلکی درکشور ایجاد گردید. این نهاد با جذب فارغان صنوف دوازدهم، آنان را به سویه فارغ صنف چهارده تربیت می‏نمود. در سال 1361 هـ.ش. اکادمی تربیۀ معلم به انستیتوت پیداگوژی کابل تغییر نام کرد و با ایجاد سه پوهنځی (زبان وادبیات، علوم طبیعی و علوم اجتماعی) و برنامه‏های ماستری در رشته‏های مختلف که مقر آن  در دارالامان شهر کابل بود، نقش اساسی را در تربیۀ معلمان جوان منحیث  کادرهای عرصه آموزش و پرورش ایفا نمود. در سال 1366 هـ.ش. بنابر لزوم دید وزارت معارف وقت، انستیتوت تربیت بدنی که قبلاً مستقل بود، به عنوان چهارمین پوهنځی و دارالمعلمین روشان به عنوان پنجمین پوهنځی (پوهنځی داخل خدمت روشان) شامل انستیتوت پیداگوژی گردید.

با روی‏کار آمدن حکومت مؤقت درسال 1381 هـ.ش. انستیتوت پیداگوژی کابل در تعمیر فعلی (انستیتوت علوم اجتماعی قبلی) واقع افشار سیلو انتقال کرد و بنابر ضرورت جامعه و تلاش اساتید و رهبری انستیتوت پیداگوژی، از اثر پیشنهاد وزارت تحصیلات عالی و منظوری ریاست دولت در برج جوزای 1381 هـ.ش. به پوهنتون تعلیم وتربیۀ کابل ارتقا کرد. بنابر حکم ریاست جمهوری اسلامی افغانستان در سال 1391 هـ.ش. به پوهنتون تعلیم و تربیۀ شهید استاد ربانی تغییر نام یافت. با تحولات اخیر درکشور و روی‏کار آمدن  امارت اسلامی افغانستان، پوهنتون در خزان 1400 خوشبختانه دو باره به نام اصلی خویش (پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل) مسمی گردید.

پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل، هرچند دارای سابقه طولانی تعلیمی و تحصیلی با نام‏های گوناگون است؛ ولی در مقایسه با تعداد کثیری از پوهنتون‏ها در قالب اسم پوهنتون، جوان و نو بنیاد می‏باشد. رهبری پوهنتون پیوسته در تلاش بوده است تا سه کارکرد مهم آموزشی، خدماتی و تحقیقی را که مستقیماً با فلسفه‏ی وجودی یک پوهنتون در پیوند قرار دارند، به اشکال بهتر آن تحقق بخشند. بدون شک، به ثمر نشاندن این کارکردهای سه گانه، نیازمند تعریف دقیق یک پلان استراتیژیک می‏باشد.

رهبری پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل باورمند است که در صورت تطبیق این پلان در قالب برنامه‏های عملیاتی دقیق، می‏توان به دستاوردهای مهمی در عرصه‏های تولید و نشر آثار علمی، بهبود ظرفیت‏های علمی و اداری موجود، شفافیت، پاسخگویی، ایجاد برنامه‏های جدید، تقدیم نیروهای انسانی متعهد و برخوردار از تخصص و دانش لازم به جامعه، فراهم‏سازی فرصت‏های بیشتر و سهولت‏های مناسب برای دسترسی اقشار مختلف مردم به تحصیلات عالی، انکشاف برنامه‏های زیرساختی، ارتباطات با مراکز معتبر علمی در داخل و خارج از کشور و امثال آن نایل آمد. نهایتاً با این دستاوردها، پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل در راستای ترقی و پیشرفت همه جانبه کشور و ایجاد یک افغانستان با ثبات گام‏های مؤثری برخواهد داشت.

دیدگاه

پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل، منحیث یک نهاد معتبر تلاش می‏ورزد تا از طریق تدریس، تحقیق و عرضۀ خدمات در راستای تربیت کادرهای، متخصص و متعهد، برای نظام آموزشی کشور مبتنی بر خلاقیت،  در قسمت تولید علم و مهارت‏های جدید آموزشی به یک نهاد پیشتاز در سطح ملی و منطقه مبدل گردد.

ماموریت

پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل، درحال حاضر با منابع مادی و معنوی دست داشته به تعلیم و تربیۀ نیروی انسانی و کادرهای تخصصی آراسته با علم و دانش و متعهد به ارزش‏های عالی اسلامی و انسانی مشغول بوده از این طریق، نقش اساسی خویش را در مسیر انکشاف متوازن و پایدار جامعه ایفا می‏نماید.

ارزش‏ها

  • آزادی در تولید علم و احترام به اصل مالکیت عمومی دانش در چاچوب قوانین اسلامی؛
  • رعایت عدالت، صداقت، شفافیت و حسابدهی در امور به عنوان یک اصل اسلامی؛
  • احترام به اساسات اسلامی و معیاری‏های عام و جهان شمول علمی- تحقیقی؛
  • احترام به اصل تلفیقی وظیفه محوری، نتیجه محوری و فضیلت محوری؛
  • احترام به نتایح  معرفتی به عنوان یک اصل ارزشی، اخلاقی و علمی؛
  • مشارکت و اجتناب از تمرکز گرایی؛
  • کیفیت در محورهای آموزش، خدمات و تحقیق؛
  • استقلالیت مالی، اداری و اکادمیک در توافق با وزارت محترم تحصیلات عالی.

اهداف استراتیژیک

اهداف پلان استراتیژیک پوهنتون شامل تطبیق برنامه‏های حکومت داری خوب، پروگرام‏های اکادمیک، دسترسی به تحصیلات عالی، ایجاد زیربناهای مناسب برای تدریس و پیشبرد فعالیت‏های علمی و تحقیقی می‏باشد. بنابر این اهداف پوهنتون را می‏توان به صورت ذیل مشخص کرد:

  • توسعه پوهنتون در سطح ملی، منطقه‏یی و بین‏المللی در بخش آموزش، تحقیق، خلاقیت و کارآفرینی؛
  • اداره و رهبری، ایجاد سیستم‏ها و تحقق عدالت آموزشی؛
  • بازنگری نصاب تحصیلی در سطح پوهنتون؛
  • ایجاد یک میکانیزم دقیق علمی ارزیابی و نظارتی جهت بهبود کیفیت آموزش، تدریس و تحقیق در سطح پوهنتون؛
  • توسعه آموزش الکترونیک در سطح پوهنتون؛
  • فراهم سازی زمینه ارتقای ظرفیت اعضای کادر علمی و کارمندان اداری؛
  • ایجاد برنامه‏های تحصیلی جدید و توسعه رشته‏های تحصیلی در مقاطع لیسانس، ماستری و دوکتورا  با توجه به نیاز بازار کار و جامعه؛
  • توسعه تحکیم روابط پوهنتون با جامعه و صنعت؛
  • ایجاد و گسترش زیرساخت‏ها.

تحلیل عوامل محیطی پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل

ماتریکس عوامل محیط داخلی

شماره

عوامل داخلی (قوت‏ها و ضعف‏ها)

ضریب وزنی

امتیاز وزنی

ضریب موزون

1

وحدت نظر و همکاری در بخش‏های علمی میان استادان و کارمندان پوهنتون؛

0,012

4

0,048

2

موجودیت روحیۀ همکاری با فیصدی زیاد بین اعضای کادر علمی؛

0,006

3.5

0,021

3

موجودیت وسایل لابراتواری در بعضی از رشته‏ها؛

0,006

3.5

0,021

4

موجودیت موثریت نظام آموزشی در پوهنتون؛

0,005

3

0,015

5

انتقال و استفاده از تجارب پوهنتون‏های بین‏المللی توسط اساتید پوهنتون که در بیرون از کشور تحصیل نموده اند؛

0,006

3.5

0,021

6

موجودیت کریکولم‏های تجدید شده با استفاده از تجارب اساتید پوهنتون که در بیرون از کشور تحصیل نموده اند؛

0,008

3

0,024

7

موجودیت انترنت نسبی در صنوف درسی؛

0,006

3.5

0,021

8

موجودیت لکچرنوت‏های تبدیل شده به کتب درسی و ممد درسی؛

0,008

4

0,032

9

آموزش فعال و شاگرد محوری؛

0,012

4

0,048

10

داشتن پلان‏های درسی و کورس پالیسی‏های منظم دربخش آموزش؛

0,012

4

0,048

11

موجودیت اساتید متخصص به سویه تحصیلی ماستر و دوکتورا و دارای تخصص بنیادی؛

0,005

3

0,015

12

موجودیت شفافیت در بخش امتحانات اعضای کادر علمی؛

0,006

3.5

0,021

13

موجودیت کارهای عملی و لابرتواری درتقسیم اوقات درسی؛

0,013

4

0,052

14

آموزش به شکل پروژه‏یی و عملی در بخش محیط زیست بدون امکانات و بودجه؛

0,015

4

0,06

15

استفاده اعظمی از امکانات کم لابرتواری در بخش تدریس؛

0,006

3.5

0,021

16

گزینش فارغان این پوهنتون در وزارت خانه‏ها و ادارات مختلف؛

0,018

3

0,054

17

موجودیت مضامین جدید در نصاب تحصیلی به اساس نیاز بازار کار و جامعه؛

0,014

3.5

0,049

18

موجودیت کادرهای مسلکی دارای درجه تحصیلی ماستر و دوکتورا جهت تربیه جوانان در بخش‏های مختلف؛

0,006

3.5

0,021

19

موجودیت یگانه پوهنځی تربیت بدنی درسطح کشور در پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل؛

0,006

3.5

0,021

20

گزینش اکثر محصلان پوهنځی تربیت بدنی در رأس فدراسیون‏های مختلف کشور؛

0,008

3

0,024

21

موجودیت دفتر خدمات محصلان؛

0,006

3.5

0,021

22

موجودیت کارگاه‏های سی وی نویسی برای محصلان؛

0,007

3

0,021

23

موجودیت کورس‏های زبان انگلیسی برای محصلان؛

0,015

4

0,06

24

موجودیت برنامه‏های مشاوره برای محصلان؛

0,015

4

0,06

25

موجودیت برنامه‏های صحت روانی برای محصلان؛

0,017

4

0,068

26

موجودیت معرفی برنامه‏های محصلان به ادارات دولتی و خصوصی غرض کارآموزی؛

0,006

3.5

0,021

27

موجودیت پروژه‏های انجام شده توسط محصلان دوره ماستری مبتنی بر پروژه؛

0,006

3.5

0,021

28

داشتن مضمون کارآموزی؛

0,006

3.5

0,021

29

موجودیت پروجکتور ویا LCD  در 95 فیصد صنوف درسی پوهنحی‏ها؛

0,008

4

0,032

30

موجودیت کمیته‏های مختلف در سطح پوهنځی‏ها؛

0,008

4

0,032

31

موجودیت میتودهای تدریس مدرن در سطح پوهنحی‏ها؛

0,007

4

0,028

32

موجودیت سیستم کریدت در تدریس؛

0,02

3.5

0,07

33

موجودیت تجهیزات تکنالوژی در جریان تدریس؛

0,018

4

0,072

34

موجودیت کمیته آموزش الکترونیکی به خاطر بلند بردن ظرفیت تدریس به شکل آنلاین؛

0,018

4

0,072

35

موجودیت کورسهای آموزشی جهت ارتقای ظرفیت استادان (در بخش تحقیق، لسان خارجی)

0,02

3.5

0,07

36

موجودیت لابراتوارهای نسبی؛

0.02

3.5

0.07

37

موجودیت مقالات علمی نشر شده اساتید پوهنتون در ژورنال‏های معتبر ملی و بین‏المللی؛

0,006

3

0,018

38

تسلط اساتید پوهنتون به زبان‏های بین‏المللی؛

0,006

3.5

0,021

39

دستری کامل اساتید به ژورنال های معتبر بین‏المللی؛

0,006

3.5

0,021

40

موجودیت کمیتۀ تحقیق در سطح پوهنتون و پوهنځی‏ها؛

0,008

4

0,032

41

داشتن صلاحیت چک و بررسی آثار علمی تحقیقی و مقالات علمی استادان؛

0,006

3.5

0,021

42

موجودیت مضامین تحقیق در دوره‏های لیسانس و ماستری؛

0,006

3.5

0,021

43

موجودیت روش تحقیق ساحوی بخاطر تهیه مونوگراف‏های محصلان؛

0,006

3

0,018

44

موجودیت اساتید با درجه تحصیلی دوکتورا در کمیته تحقیق پوهنتون؛

0,006

3.5

0,021

45

موجودیت تفاهم نامه‏های همکاری در بخش تحقیقات با وزارت خانه‏های مختلف؛

0,018

4

0,072

46

موجودیت ظرفیت‏های بالای تحقیقاتی در میان محصلان؛

0,015

3.5

0,0525

47

موجودیت گروه‏های تحقیقاتی تخصصی در سطح استادان؛

0,02

3.5

0,07

48

موجودیت برنامه‏های تحقیقاتی بین‏المللی؛

0,02

4

0,08

49

موجودیت محصلان خلاق و با ظرفیت جهت کسب مقام اول در تورنمنت‏های ورزشی در سطح پوهنتون؛

0,016

3

0,048

50

گزینش محصلان پوهنځی تربیت بدنی در تیم‏های ملی؛

0,005

3

0,015

51

موجودیت محصلان خلاق و با ظرفیت در سطح پوهنتون جهت ساخت رباط تحقیقی نظامی، دستگاه رای‏دهی و وسیلۀ تشخیص و تداوی بیماری‏ها از راه دور؛

0,006

3.5

0,021

52

موجودیت سیستم امتحان کادری زبان خارجی آنلاین؛

0,006

3.5

0,021

53

موجودیت فرصت کار آفرینی برای بعضی محصلان در سطح پوهنتون؛

0,006

3.5

0,021

54

موجودیت فرهنگ لغت برای کتب درسی مضامین پشتو، ترجمه دری، انگلیسی، تلفظ و اجزای کلام؛

0,006

3.5

0,021

55

موجودیت اساتید متخصص و با تجربه جهت ایجاد برنامه‏های جدید در سطح لیسانس (دیپارتمنت‏های جیولوژی، خط، رسم، افغانستان شناسی و تعلیمات کمپیوتر)؛

0,006

3.5

0,021

56

موجودیت اساتید متخصص و با تجربه جهت ایجاد برنامه‏های ماستری (تربیت بدنی و علوم ورزشی، دیپارتمنت زبان و ادبیات ترکی، دیپارتمنت زبان و ادبیات عربی، روان‏شناسی کلینیکی و جامعه شناسی)؛

0,007

4

0,028

57

موجودیت اساتید دارای درجه تحصیلی دوکتورا و رتب علمی پوهاند و پوهنوال جهت ایجاد برنامه دوکتورا در رشته زبان و ادبیات دری؛

0,012

4

0,048

58

موجودیت کادرهای متخصص و امکانات زیربنایی جهت ایجاد کمپیوتر لب؛

0,02

3

0,06

59

موجودیت ظرفیت متخصص، علمی و اکادمیک جهت ایجاد برنامه دورۀ لیسانس در بخش شبانه در رشته‏های (روان‏شناسی، تربیت بدنی و علوم ورزشی، کمپیوتر ساینس)

0,012

3

0,036

60

موجودیت تفاهم نامه با ریاست تربیت بدنی معارف؛

0,014

3.5

0,049

61

موجودیت توأمیت با وزارت اطلاعات و فرهنگ؛

0,015

4

0,06

62

موجودیت توأمیت با اکادمی سیسکو در بخش شبکه‏های کمپیوتر؛

0,012

4

0,048

63

موجودیت تفاهم‏نامه با وزارت صحت عامه؛

0,012

3

0,036

64

موجودیت تفاهمنامه انستیتوت یونس امره؛

0,007

4

0,028

65

موجودیت تفاهمنامه با انستیتوت خدمات ملکیِ؛

0,007

4

0,028

66

نبود کتابخانه مجهز در سطح دیپارتمنت‏ها، پوهنځی‏ها و پوهنتون؛

0,005

1

0,005

67

عدم استقلالیت مالی درسطح دیپارتمنت‏ها، پوهنځی‏ها و پوهنتون؛

0,006

1

0,006

68

عدم توجه تعداد معدودی از اساتید به وقت و ساعات درسی؛

0,006

1

0,006

69

عدم توجه به تطبیق مواد تفاهم نامه‏های آموزشی در نهادهای اکادمیک از جانب رهبری پوهنتون؛

0,005

1

0,005

70

کمبود اساتید مضامین پوهنتون شمول دربعضی دیپارتمنت؛

0,003

1

0,003

71

نبود لابراتوارهای مجهز در اکثر دیپارتمنت‏ها؛

0,005

1

0,005

72

عدم توجه از طرف بخش اداری پوهنتون درقسمت تهیه و ترمیم وسایل پروجکتور، کیبل پروجکتور و LCD صنوف درسی؛

0,004

1

0,004

73

عدم توجه رهبری پوهنتون در بخش ارتقای ظرفیت کارمندان و لابرانت‏ها؛

0,006

1

0,006

74

عدم توجه بعضی از اساتید به کیفیت تدریس؛

0,005

1

0,005

75

نبود برنامه دوکتورا در سطح پوهنتون؛

0,004

1

0,004

76

نبود میادین ورزشی معیاری در سطح پوهنتون؛

0,004

1

0,004

77

نبود وسایل ورزشی مجهز درسطح پوهنتون؛

0,005

1

0,005

78

نبود مدل‏های صحی در بخش تحقیقات ورزشی؛

0,004

1

0,004

79

عدم توجه به دورۀ ستاژهای کوتاه مدت و درازمدت محصلان؛

0,005

1

0,005

80

نبود مواد اولیۀ آموزشی درسطح پوهنځی‏ها؛

0,005

1

0,005

81

نبود جمنازیوم معیاری درسطح پوهنتون برای مضامین پوهنتون شمول تربیت بدنی؛

0,007

1

0,007

82

عدم توجه درقسمت رشد متوازن پوهنځی‏ها؛

0,006

1

0,006

83

نبود دیتابیس معیاری برای محصلان در سطح معاونیت امور محصلان؛

0,003

1

0,003

84

نبود دیتابیس معیاری برای فارغ التحصلان در سطح معاونیت امور محصلان؛

0,005

1

0,005

85

نبود مدیریت دیتابیس در تشکیل اداری پوهنتون؛

0,005

1

0,005

86

کمبود برق، جنراتور و کمپیوتر؛

0,006

1

0,006

87

عدم آگاهی محصلان از سیستم کریدیت؛

0,006

1

0,006

88

پایین بودن درجه تحصیل کارمندان و احساس خطر برای از دست دادن وظایف‏شان؛

0,005

1

0,005

89

کمبود استاد در سطح دیپارتمنت با تناسب ۳۷/۱ محصل و استاد؛

0,006

1

0,006

90

نبود تعمیر مشخص برای هر پوهنحی؛

0,005

1

0,005

91

نبود لابرانت متخصص؛

0,006

1

0,006

92

عدم دسترسی محصلان به ژورنال‏های دیجیتلی؛

0,007

1

0,007

93

کمبود کارمند اداری در سطح پوهنحی‏ها؛

0,007

1

0,007

94

کمبود صنوف معیاری؛

0,006

1

0,006

95

عدم آشنایی برخی از اساتید با تکنالوزی آموزشی؛

0,005

1

0,005

96

تدریس 3-5 مضمون توسط تعداد زیادی ازاستادان به نسبت کمبود استاد؛

0,005

1

0,005

97

نبود مرکز مجهز تحقیق؛

0,006

1

0,006

98

سطح پائین دسترسی محصلان به کتابهای علوم معاصر؛

0,006

1

0,006

99

پایین بودن ظرفیت لیلیه و بدل اعاشه؛

0,007

1

0,007

100

عدم موجودیت کتابخانه دیجیتلی؛

0,006

1

0,006

101

نبود برنامه‏های آموزشی و ارتقای ظرفیت در بخش تخصص؛

0,006

1

0,006

102

سطح پائین دسترسی استادان و محصلان به منابع جدید؛

0,006

1

0,006

103

نبود فارمت‏های معیاری جهت ترتیب مونوگراف محصلان دورۀ لیسانس؛

0,005

1

0,005

104

سطح پائین آگاهی استادان از میتودهای جدید تحقیق؛

0,005

1

0,005

105

عدم موجودیت کد بودجه مشخص دربخش تحقیق؛

0,006

1

0,006

106

عدم تمرکز اساتید روی تحقیقات ساحوی به نسبت نبود بودجه کافی؛

0,007

1

0,007

107

سطح پائین موجودیت لابراتوارها و مواد لابراتواری در بخش تحقیق در سطح پوهنتون و پوهنځی؛

0,006

1

0,006

108

نبود ژورنال‏ معیاری در حوزۀ علوم طبیعی و تکنالوژی معلوماتی؛

0,007

1

0,007

109

عدم توجه به محتویات اصلی تحقیقات علمی و تمرکز روی فارمت و شکل ظاهری تحقیق؛

0,006

1

0,006

110

عدم توازن در کمیتۀ تحقیق دربخش علوم اجتماعی و علوم طبیعی؛

0,007

1

0,007

111

عدم اجرای حق الزحمه برای اساتید رهنما در بخش تحقیق و تقریظ محتوایی و ادبی ؛

0,006

1

0,006

112

عدم بررسی کامل آثار علمی اساتید توسط کمیته تحقیق؛

0,006

1

0,006

113

عدم تدریس مؤثر مضمون احصاییه و SPSS در تمام صنوف؛

0,006

1

0,006

114

عدم دسترسی به ژورنال‏های بین‏المللی؛

0,007

1

0,007

115

نبود منابع مالی کافی برای محققان؛

0,006

1

0,006

116

زمان‏گیر بودن طی مراحل مقالات، چک و بررسی آن توسط استادان؛

0,006

1

0,006

117

سطح پائین آگاهی دقیق کارمندان آمریت تحقیق از طی مراحل اسناد مربوط به تحقیقات استادان؛

0,005

1

0,005

118

کمرنگ بودن روحیۀ تشویق محصلان خلاق نسبت کمبود بودجه؛

0,006

1

0,006

119

عدم تجهیز مرکز کاریابی پوهنتون؛

0,005

2

0,01

120

سطح پائین تشویق و ترغیب ورزش‏کاران بخاطر کمبود بودجه؛

0,005

1

0,005

121

سطح پائین تجهیزات ورزشی برای محصلان پوهنتون؛

0,004

1

0,004

122

پائین بودن سطح بودجه در بخش رشد خلاقیت و کارآفرینی در سطح پوهنتون؛

0,007

1

0,007

123

نبود جمنازیوم اناثیه در سطح پوهنتون؛

0,006

1

0,006

124

کمبود تشکیل اداری و اکادمیک در سطح پوهنتون جهت ایجاد برنامه‏های جدید

0,006

1

0,006

125

نداشتن صلاحیت برقراری ارتباط با سکتورهای بیرونی از طریق رهبری پوهنتون؛

0,004

2

0,008

مجموع

1

 

2.757

ماتریکس عوامل محیط خارجی

شماره

عوامل خارجی (فرصت‏ها و تهدیدها)

ضریب وزنی

امتیاز وزنی

ضریب موزون

1

تدریس قوانین محیط زیست در وزارت داخله، حج و اوقاف؛

0.02

4

0.08

2

موجودیت ادارۀ ملی محیط زیست و استفاده از امکانات آنها؛

0.06

4

0.24

3

موجودیت پروژه‏های تحقیقاتی دربخش محیط زیست؛

0.03

4

0.12

4

موجودیت پروژه‏های تحقیقاتی با کمک سازمان‏های بین‏المللی در سطح کشور؛

0.03

4

0.12

5

کمیتۀ ملی المپیک و ارتباط موثر آن با پوهنځی تربیت بدنی و علوم ورزشی؛

0.04

4

0.16

6

احیای مجدد ارتباطات با کمک‏های خارجی

0.02

4

0.08

7

موجودیت قراردادها با ادارات مختلف برای کارآموزی محصلان؛

0.015

4

0.060

8

موجودیت بازار کار برای فارغان کمپیوتر ساینس در بخش (business incubator

0.10

3

0.30

9

موجودیت طرح عایداتی و فرصت‏های کاری برای اساتید کمپیوتر ساینس در بازار کار؛

0.08

3

0.24

10

موجودیت ورکشاپ‏های آنلاین توسط اساتید مجرب بین المللی برای استادان پوهنتون؛

0.06

4

0.24

11

موجودیت مجله طبیعت در اکادمی علوم؛

0.03

3

0.09

12

موجودیت پوهنتون‏های خصوصی (دربخش لابراتوارهای بیولوژی)؛

0.015

3

0.045

13

موجودیت مرکز ساینس در وزارت معارف؛

0.03

3

0.009

14

موجودیت زمیینه ارتباط با مراجع ملی و بین المللی؛

0.015

3

0.045

15

موجودیت سیستم‏های اداری در ادارات مختلف؛

0.02

4

0.08

16

موجودیت خانه علم و فرهنگ روسیه در سطح کابل جهت معرفی محصلان خلاق و با ظرفیت برای آموزش بهتر لسان روسی؛

0.02

3

0.06

17

موجودیت نهادهای معتبر کشور ترکیه در سطح کابل جهت معرفی محصلان برتر دیپارتمنت زبان و ادبیات ترکی برای یادگیری زبان، تاریخ و فرهنگ ترکیه؛

0.03

3

0.009

18

موجودیت احصائیه مرکزی در قسمت طلب همکاری بخاطر ایجاد دیپارتمنت احصائیه در سطح پوهنتون؛

0.015

3

0.045

19

علاقه‏مندی جوانان به تحصیل در دورۀ لیسانس، ماستری و دکتورا در رشته‏های متفاوت؛

0.015

3

0.045

20

توجه دولت به رشته‏های علوم اسلامی، مدیرت آموزشی، جامعه شناسی و روان‏شناسی؛

0.02

3

0.06

21

موجودیت اکادمی علوم جهت امضای تفاهم نامه در بخش‏های مختلف علمی و اکادمیک؛

0.03

3

0.009

22

موجودیت شاروالی کابل جهت امضای تفاهم نامه در بخش محیط زیست؛

0.015

3

0.045

23

موجودیت کمیته ملی المپیک جهت امضای تفاهم نامه در تربیت بدنی؛

0.015

3

0.045

24

موجودیت فدراسیون‏های فوتبال، ولیبال وغیره جهت امضای تفاهم نامه در بخش ورزش؛

0.015

3

0.045

25

موجودیت ادارۀ محیط زیست جهت ایجاد توأمیت با دیپارتمنت محیط زیست؛

0.015

3

0.045

26

موجودیت وزارت مخابرات جهت ایجاد توأمیت با پوهنحی کمپیوتر ساینس؛

0.015

3

0.045

27

موجودیت شرکت‏های مخابراتی جهت ایجاد توأمیت با پوهنحی کمپیوتر ساینس؛

0.015

3

0.045

28

موجودیت کمپنی‏های تکنالوژی معلوماتی جهت ایجاد توأمیت با دیپارتمنت تکنالوژی معلوماتی؛

0.015

3

0.045

29

نا منظم بودن سیستم برق در سطح مرکز؛

0.03

2

0.06

30

غصب ملکیت پوهنتون در ساحه سید جمال‏الدین افغان از طرف وزارت معارف؛

0.02

2

0.04

31

سطح پائین امتیازات برای استادان؛

0.03

2

0.06

32

موجودیت لابراتوار های تخصصی در زمینه تحقیق در بیرون از پوهنتون؛

0.02

2

0.04

33

کمبود بودجه از جانب وزارت تحصیلات عالی برای پروژه‏های تحقیقاتی؛

0.02

2

0.04

34

موجودیت دارالترجمه‏های شخصی در سطح کشور جهت ترجمه اسناد علمی؛

0.02

2

0.04

35

عدم استقلالیت  مالی و اکادمیک جهت برقراری توآمیت‏ها با نهادهای معتبر بین‏المللی؛

0.02

1

0.02

36

مساعد نبودن زمینه ارتقای کادرهای علمی و مسلکی در رشته‏های تربیت بدنی و علوم ورزشی و تعلیمات اختصاصی؛

0.04

1

0.04

مجموع

1

 

2.792

 

 

 

مقایسه عوامل محیطی (داخلی و خارجی)

در بخش مقایسه عوامل محیطی (داخلی و خارجی) کوشش می‏شود تا عوامل اصلی داخلی و عوامل اصلی خارجی با استفاده از ابزارهای همچون ماتریکس سوات (SWOT) و ماتریکس داخلی و خارجی (IE) تطبیق داده می‏شوند تا استراتیژی‏های تشخیص شده متناسب با عوامل داخلی و خارجی پوهنتون بوده و در راستای ماموریت پوهنتون مفید واقع گردد.

روش IE

برای تجزیه و تحلیل همزمان عوامل داخلی و خارجی از ابزار بنام ماتریکس عوامل داخلی و خارجی استفاده ګردیده و با استفاده از این ماتریکس موقعیت پوهنتون تعلیم و تربیه کابل تعیین گردیده است. نمره نهایی بدست آمده در جدول ماتریس عوامل داخلی (2.757) گویای این واقعیت است که میان نقاط قوت و ضعف در مجموع، نقاط قوت در مقایسه با نقاط ضعف از برتری نسبی برخوردار است.

نکته قابل یادآوری این است که بیشتر از سه دهه جنگ‏های گسترده و خانمان‏سوز در کشور، آسیب‏های جدی بر ابعاد مختلف زنده‏گی اجتماعی ما وارد ساخته است. این آسیب‏های مادی و معنوی هم فضای داخلی سازمان‏ها و مراکز علمی را شامل می‏شوند و هم محیط بیرونی آنها را شدیدا تحت تاثیر قرار داده است. گسترۀ این آسیب‏ها چنان است که هیچ نهاد تحصیلات عالی در کشور، از تاثیرات مخرب آنها در امان نبوده است. با وجود آنهم در اثر تلاش‏های مستمر وزارت تحصیلات عالی، رهبری و مدیریت ارشد پوهنتون  تعلیم و تربیۀ کابل و تمام کادرهای علمی و اداری آن نمره نهایی (2.757) اندکی از نقطه تعادل بالا است و دارای  قوت بیشتر می‏باشد.

شرح ماتریکس عوامل خارجی

چنانکه نمره نهایی جدول ماتریکس فرصت‏ها و تهدیدها (2.792) را نشان می‏دهد، میزان تهدیدهای موجود در جامعه در مقایسه با فرصت‏ها، اندکی بیشتر می‏باشد. طوریکه در تحلیل جدول ماتریکس نقاط ضعف و قوت نیز اشاره شد، این تهدیدها بیشتر نتیجه تاثیر جنگ‏های خانمان‏سوز بیش از چهار دهۀ اخیر در کشورمان می‏باشد.

2.757

اما یادآوری این نکته مهم است که شرایط وجود تهدیدها، گاه‏گاه می‏تواند فرصت‏های زیادی را نیز ایجاد نماید. جنگ‏ها و نابسامانی‏های کشور، گرایش به آموزش و تحصیلات عالی در جامعه را بالابرده است و استقبال جامعه جهانی و کشورهای منطقه نیز به تقویت نظام آموزش و تحقیق در جامعه ما تعلق گرفته است.

فرایند تجزیه و تحلیل ماتریکس نُه خانه­ای عوامل داخلی ، باتوجه به نمره‏های ماتریکس عوامل داخلی و خارجی، چنانچه در موقعیت پوهنتون در خانه­های II, III, VI قرار گرفته است، بیانگر اتخاذ استراتیژی­های رشد و توسعه (تهاجمی) برای آن پوهنتون است؛و نیز تجزیه و تحلیل عوامل خراجی در خانه­های IV, VII, IIX قرار گرفته است که این بیانگر اتخاذ استراتیژی­های تدافعی است. با توجه به موارد فوق نظر به تحلیل و تجزیه ماتریکس عوامل داخلی و خارجی پوهنتون تعلیم و تربیه کابل در موقعیت حفظ و ثبات قرار دارد.

انتخاب استراتیژی‏ها

هدف از استراتیژی همانا راهها، فعالیت‏ها و روش‏های رسیدن به اهداف استراتیژیک نهاد می‏باشد که بعداز مطالعه دقیق عوامل محیطی (داخلی و خارجی) و تعیین حالت استراتیژیک مشخص می‏گردد. از جدول تحلیل سوات (SWOT) چنین استنباط می‏گردد که هر یک از استراتیژی‏های چهارگانه تهاجمی، محافظه کارانه، رقابتی و تدافعی، با توجه به وضعیت نقاط ضعف و قوت و درعین حال فرصت‏ها و تهدیدها می‏تواند دستاوردهای مثبتی در پی داشته باشد؛ اما نگاه دقیق‏تر و واقعیت‏گرایانه‏تر به تحلیل عوامل داخلی و خارجی ایجاب می‏نماید تا یکی از استراتیژی‏های چهارگانه و یا یک استراتیژی ترکیبی به عنوان استراتیژی غالب پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل برگزیده شود. به این اساس، استراتیژی تهاجمی، استراتیژی غالب در پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل در پنج سال آینده خواهد بود و بطور خلاصه، دلایل ما برای اتخاذ این استراتیژی این است:

  1. با توجه به غلبۀ نقاط قوت بر نقاط ضعف در داخل پوهنتون  از یک سو، و غلبۀ فرصت‏ها بر تهدید‏ها در محیط بیرونی پوهنتون  از سوی دیگر؛ باید تلاش شود تا با استفاده از نقاط قوت موجود در داخل پوهنتون و فرصت‏های موجود در محیط بیرونی پوهنتون به کاهش نقاط ضعف و پرهیز از تهدیدهای خارجی اقدامات لازم  صورت گیرد. چنین اقدامی به معنای اولویت‏دهی به استراتیژی تهاجمی می‏باشد.
  2. با وجود غلبه نقاط ضعف و تهدیدها بر نقاط قوت و فرصت‏ها که یک غلبه غیر قابل محسوس می‏باشد و از شکل نسبی برخوردار است، مبرهن است که از نقاط قوت داخلی و در عین حال از فرصت‏های موجود در جامعه باید استفاده بهینه صورت گیرد. دراستراتیژی تهاجمی کوشش می‏شود تا از نقاط قوت داخلی برای بهره‏داری از فرصت‏های خارجی استفاده شود.

با توجه به نقاط قوت قابل توجه در پوهنتون تعلیم و تربیۀ کابل و نیز فرصت‏های بسیار خوبی که در جامعه وجود دارد، اولویت‏دهی به استراتیژی تهاجمی منطقی به نظر می‏رسد. به این ترتیب می‏توان نتیجه گرفت که مناسب‏ترین استراتیژی در شرایط کنونی، استراتیژی ترکیبی تدافعی- تهاجمی خواهد بود. البته باید افزود که توجه ضمنی به استراتیژی‏های رقابتی و محافظه کارانه و در پیش گرفتن برخی اقدامات لازم در چارچوب آنها نیز ضروری خواهد بود.

استراتیژی‏های که از جدول تحلیل (SWOT) به دست آمده قرار ذیل می‏باشد و قرار است این استراتیژی‏ها با توجه به نقاط قوت موجود قابل توجه در داخل پوهنتون تعلیم و تربیه کابل و با توجه به فرصت‏های خوبی که در بیرون از پوهنتون موجود است، در طول پنج سال آینده مورد تطبیق قرار گیرد.

  1. تقویت مرکز تحقیقات علمی؛
  2. احداث کمپلکس ورزشی؛
  3. احداث تعمیر اداری و تدریسی؛
  4. افزایش کمیت محصلان و تقویت سیستم تحصیلی پویا مطابق بازار کار و نیاز جامعه؛
  5. ایجاد رشته‏های جدید تحصیلی (لیسانس، ماستری و دوکتورا)؛
  6. افزایش درآمد و جلب کمک و همکاری؛
  7. تقویت آموزش الکترونیک؛
  8. ارتقای ظرفیت اعضای کادر علمی و کارمندان؛
  9. ایجاد توامیت‏ها با نهادهای معتبر داخلی و بین‏المللی؛
  10. کسب استقلالیت مالی و اکادمیک؛
  11. نظارت از فعالیت های علمی و اداری پوهنتون؛
  12. تطبیق قوانین و مبارزه با فساد اداری؛

اولویت استراتیژی‏ها

هدف اساسی کمی‏سازی عوامل داخلی و خارجی پوهنتون همانا تعیین اولویت استراتیژیک پوهنتون می‏باشد که بر اساس این اولویت‏ها برنامه‏های کوتاه مدت و دراز مدت برای پوهنتون انتخاب می‏گردد. استراتیژی‏های انتخاب شده پوهنتون بر اساس ماتریکس عوامل داخلی و خارجی تحلیل و تجزیه گردیده، برنامه‏ریزی استراتیژیک کمی بر اساس برنامه (QSPM) برای تعیین اولویت‏ استراتیژیک پوهنتون انتخاب گردیده است.

 

جدول مقدار بودجه پنج ساله پوهنتون

سال

1401

1402

1403

1404

1405

مقدار بودجه سالانه

300400000

300250000

364200000

557400000

590800000

مقدار بودجه پنج ساله

2113050000

ارزیابی استراتیژی‏ها

پوهنتون تعلیم و تربیه کابل دارای برنامه منظم در قسمت نظارت از تطبیق پلان استراتیژیک پنج سال آینده بوده که میعاد زمانی مشخصی را در قسمت نظارت از تطبیق پلان استراتیژیک در طول پنج سال آینده درنظر گرفته است. با توجه به اهمیت پلان استراتیژیک رهبری پوهنتون مصمم است تا نظارت از تطبیق پلان عملیاتی سالانه پلان استراتیژیک پنج سال آینده را به شکل ربعوار انجام بدهد تا از تطبیق مواد مندرج پلان عملیاتی سالانه نظارت جدی و دقیق صورت گیرد. در صورت عدم تطبیق مواد مندرج پلان عملیاتی سالانه در طول شش ماه اول سال بنابر دلایل عدم بودجه، نبود امکانات زیربنایی و منابع بشری و فزیکی، پوهنتون تلاش می‏نماید در شش ماه بعدی پلان تدابیری منظمی را تهیه نماید تا در روشنایی این پلان بر تطبیق کامل مواد مندرج پلان عملیاتی سالانه تلاش همه جانبه صورت گیرد. رهبری پوهنتون در این راستا کمیته با صلاحیتی را توظیف نموده است که این کمیته از طرف شورای علمی پوهنتون نیز مورد تائید قرار گرفته است. وظیفه اصلی کمیته نظارت بر تطبیق پلان استراتیژیک نظارت کامل از تطبیق مواد مندرج پلان عملیاتی سالانه پلان استراتیژیک و ارایه گزارش به شورای علمی پوهنتون می‏باشد. ساختار تشکیلاتی کمیته نظارت برتطبیق پلان استراتیژیک پوهنتون قرار ذیل می‏باشد

پلان استراتیژیک سوم (۱۴۰۱-۱۴۰۵) پوهنتون تعلیم و تربیه کابل بار اول در جلسه مورخ ۲۹/۳/۱۴۰۱ پروتوکول شماره(۳) و بار دگر پس از آوردن اصلاحات مطابق فیدبک ریاست محترم پلان و پالیسی وزارت محترم تحصیلات عالی در جلسه مورخ ۳۰/  ۱۱/۱۴۰۱  پروتوکول شماره(۱۱) شورای علمی پوهنتون به اتفاق آرا مورد تایید قرار گرفت.